Ngay sau khi con cất tiếng khóc chào đời, nhiều ba mẹ đã ngỡ ngàng khi thấy làn da bé được bao phủ bởi một lớp trắng đục, mềm như sáp – đó chính là chất gây trên da trẻ sơ sinh. Dù có vẻ “lạ mắt”, nhưng lớp chất này lại đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc bảo vệ làn da non nớt của con. Vậy ba mẹ có nên tắm sạch ngay không? Và cần lưu ý gì để giữ trọn lợi ích từ lớp gây này? Hãy cùng Hana HP Group tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé!
Chất gây trên da trẻ sơ sinh là gì?
Lần đầu nhìn thấy một em bé mới chào đời, có lẽ nhiều ba mẹ sẽ bất ngờ khi thấy trên người con có một lớp phủ trắng. Lớp phủ này không hề có hại cho con mà đây chính là chất gây (tên khoa học là vernix caseosa).
Chất gây có màu trắng đục, hơi giống pho mát, mềm và hơi nhờn khi chạm vào. Đây là lớp phủ phát triển từ trong bụng mẹ, bao bọc làn da bé yêu từ khoảng tam cá nguyệt thứ ba của thai kỳ.
Thành phần của lớp này gồm 80% nước, 10% chất béo và 9% protein – chính những chất này vừa cấp ẩm, vừa bảo vệ, vừa giúp da con tránh bị tổn thương trong môi trường nước ối.
Khi em bé còn nằm trong bụng mẹ, chất gây giúp ngăn da bé không bị mềm nhũn hay trầy xước do tiếp xúc liên tục với nước ối suốt nhiều tháng.
Và sau khi chào đời, lớp chất gây ấy vẫn tiếp tục phát huy vai trò là “áo giáp sinh học” giúp da con chống lại vi khuẩn, giữ ẩm tự nhiên và hỗ trợ hệ miễn dịch non nớt bắt đầu làm quen với thế giới bên ngoài.
Có một điều thú vị là trẻ sinh non thường có nhiều chất gây hơn so với trẻ sinh đúng ngày hoặc sinh muộn vì lớp này sẽ mỏng dần khi gần đến ngày dự sinh.
Vậy nên nếu bé chào đời sớm mà “dính đầy gây” thì ba mẹ cứ yên tâm nhé vì con đang được tự nhiên ôm ấp thêm một chút nữa trước khi ra đời.
Chất gây trên da bé có lợi ích gì?
Chất gây trên da bé (vernix caseosa) không hề “dơ” mà là món quà quý giá mà tự nhiên đã ban tặng cho con trong giai đoạn cuối của thai kỳ. Lớp chất này giúp bảo vệ làn da bé yêu một cách toàn diện từ trong bụng mẹ cho đến khi bé chào đời.
Giữ cho làn da bé không bị mất nước
Bạn có bao giờ thắc mắc tại sao em bé ngâm trong nước ối suốt 9 tháng mà da vẫn mịn màng, không nhăn nheo như da người lớn sau khi ngâm nước lâu? Đó chính là nhờ lớp chất gây hoạt động như một hàng rào chống mất nước hoàn hảo.
Giống như việc đổ dầu vào nước, chất béo trong chất gây tạo thành lớp màng chắn ngăn nước ối thấm ngược vào da và đồng thời giữ lại độ ẩm cho da bé. Chính vì thế, nếu vội vã tắm sạch chất gây sau sinh có thể khiến da bé bị khô, bong tróc và dễ kích ứng hơn.
Hỗ trợ quá trình sinh nở “trơn tru” hơn
Chất gây có kết cấu nhờn mịn, giống như một lớp “dầu bôi trơn” tự nhiên giúp em bé dễ dàng di chuyển qua ống sinh của mẹ. Đặc biệt với những ca sinh thường, lớp này giúp giảm ma sát, giảm tổn thương da bé và rút ngắn thời gian sinh nở.
Giúp điều hòa thân nhiệt hiệu quả
Em bé khi vừa rời khỏi bụng mẹ sẽ mất nguồn nhiệt ổn định vốn được duy trì suốt thai kỳ. Khi đó, lớp chất sẽ đóng vai trò như một “áo khoác giữ nhiệt” tự nhiên, giúp bé điều chỉnh thân nhiệt tốt hơn và giảm nguy cơ hạ thân nhiệt – đặc biệt trong vài giờ đầu sau sinh.
Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng, giữ lại lớp chất gây có thể giúp ổn định thân nhiệt cho bé và giảm nhu cầu phải dùng lồng ấp ở trẻ sơ sinh.
Làm dịu tinh thần bé, giúp bé ít quấy khóc hơn
Lớp chất gây không chỉ bảo vệ làn da mà còn tạo cảm giác an toàn như khi còn trong bụng mẹ. Trẻ được trì hoãn tắm sau sinh thường ít quấy khóc hơn, ngủ ngon hơn và dễ thích nghi hơn với môi trường bên ngoài.
Đó là lý do vì sao nhiều bệnh viện hiện khuyến cáo nên đợi ít nhất 6 – 24 giờ sau sinh mới tắm cho bé, trừ khi có lý do y tế đặc biệt.
Bảo vệ bé khỏi vi khuẩn và nhiễm trùng
Ngay sau khi sinh, hệ miễn dịch của trẻ vẫn đang “học việc”, chưa hoàn thiện. Lúc này, chất gây đóng vai trò như một rào chắn sinh học đầu tiên.
Nó không chỉ ngăn vi khuẩn xâm nhập mà còn chứa các enzyme, peptide kháng khuẩn và lipid có đặc tính chống viêm, giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng da, nhiễm trùng huyết và viêm phổi ở trẻ sơ sinh.
Tăng chỉ số hạnh phúc cho cả mẹ lẫn bé
Giữ lại lớp chất gây cũng giúp kéo dài thời gian “da kề da” giữa mẹ và bé, tạo điều kiện cho bé bú sữa non ngay sau sinh và tăng tiết oxytocin – hormone kết nối giữa mẹ và con.
Một khảo sát cho thấy, các bà mẹ trì hoãn lần tắm đầu tiên cho con thường cảm thấy hài lòng hơn và có trải nghiệm sinh con tích cực hơn.
Có nhiều chất gây trên da có nguy hiểm không?
Lớp chất trắng ấy chính là chất gây (vernix caseosa) là một lớp phủ hoàn toàn tự nhiên và có lợi cho làn da mỏng manh của bé. Trên thực tế, việc trẻ sơ sinh có nhiều chất gây là điều bình thường, đặc biệt là ở trẻ sinh non.
Điều này đơn giản là vì con có ít thời gian hơn trong bụng mẹ để lớp chất gây kịp tan bớt và đó cũng là một điều tốt, vì lớp bảo vệ ấy vẫn còn nguyên vẹn để hỗ trợ làn da con sau sinh.
Tuy nhiên, không phải mọi lớp bám trên da bé đều là chất gây. Phân su, máu, nước ối còn sót lại hoặc các chất từ môi trường bên ngoài có thể gây nhầm lẫn.
Những chất này nên được làm sạch nhẹ nhàng bằng khăn mềm và nước ấm. Nếu không chắc chắn đâu là chất gây, đâu là chất cần lau sạch, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc hộ sinh. Họ sẽ giúp ba mẹ phân biệt và tư vấn cụ thể.
Nhìn chung, nhiều chất gây không gây nguy hiểm mà còn là dấu hiệu cho thấy bé đang được bảo vệ đúng cách. Vậy nên, hãy bình tĩnh và để lớp “áo giáp tự nhiên” ấy tiếp tục làm công việc tuyệt vời của mình thêm chút nữa nhé!
Lưu ý khi tắm loại bỏ chất gây trên da bé
Chất gây có tác dụng rất tốt cho da bé trong giai đoạn cuối thai kỳ và sau khi bé chào đời, tuy nhiên sau đấy vẫn sẽ cần phải tắm cho bé để loại bỏ lớp chất này đi, giúp da bé làm quen với môi trường bên ngoài. Vậy khi tắm cho bé cần lưu ý những gì?
Khi nào nên tắm lần đầu cho bé?
Thời điểm lý tưởng để tắm lần đầu cho trẻ sơ sinh tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe và hoàn cảnh sau sinh. Nếu nhịp thở, thân nhiệt của trẻ đã ổn định, có thể thực hiện sau vài giờ.
Tuy nhiên, theo khuyến nghị từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nên trì hoãn ít nhất 6 đến 24 giờ sau sinh để giữ nguyên lớp gây và giúp bé thích nghi tốt hơn với môi trường bên ngoài.
Chăm sóc da bé trước khi tắm
Trong khoảng thời gian trì hoãn tắm, mẹ chỉ cần dùng khăn mềm, sạch, hơi ẩm để lau nhẹ máu hoặc nước ối còn sót lại. Hầu hết lớp chất gây vẫn nên được giữ nguyên để tiếp tục bảo vệ làn da bé khỏi mất nước, nhiễm khuẩn và kích ứng.
Khi nào cần tắm sớm hơn bình thường?
Có một số trường hợp cần tắm sớm hơn, chẳng hạn như khi nước ối có lẫn phân su – loại phân đầu tiên đặc, màu xanh đậm của bé. Nếu để phân su lưu lại trên da quá lâu, có thể gây kích ứng hoặc nhiễm trùng. Khi đó, nhân viên y tế sẽ khuyến cáo tắm bé để làm sạch da đúng cách.
Cách tắm an toàn cho bé sơ sinh
- Kiểm tra nhiệt độ nước tắm bằng khuỷu tay hoặc nhiệt kế, nước nên ấm khoảng 37 – 38°C. Nước quá nóng có thể gây bỏng da bé.
- Lau chùi nhẹ nhàng, không chà xát mạnh. Da bé rất mỏng, việc chà xát có thể làm mất đi lớp sừng bảo vệ tự nhiên.
- Nếu dùng lá tắm dân gian (như lá trầu không, lá khế, trà xanh…), cần rửa sạch kỹ để loại bỏ bụi bẩn, vi khuẩn.
Chất gây trên da trẻ sơ sinh là lớp bảo vệ tự nhiên giúp da bé thích nghi với thế giới bên ngoài. Tắm cho bé đúng cách, đúng thời điểm sẽ giúp giữ lại những lợi ích quý giá từ lớp chất gây này mà vẫn đảm bảo làn da con được sạch sẽ, an toàn. Hãy để mỗi bước chăm sóc con là một hành trình yêu thương, đầy hiểu biết và nhẹ nhàng mẹ nhé!
Tin liên quan:
