Ngay khi bé chào đời, không ít ba mẹ hoang mang khi phát hiện đầu trẻ sơ sinh bị dài, méo hay có hình dạng hơi “lạ mắt”. Liệu đây có phải là bất thường? Có ảnh hưởng đến sức khỏe hay trí tuệ của con sau này không? Trong bài viết này, Hana HP Group sẽ cùng cha mẹ tìm hiểu vì sao đầu trẻ sơ sinh dài, khi nào là dấu hiệu đáng lo và trẻ sơ sinh đầu dài phải làm sao để ba mẹ có thể yên tâm chăm sóc con trong những tháng năm đầu đời.
Đầu trẻ sơ sinh bị dài là vì sao?
Đầu trẻ sơ sinh bị dài là chuyện khá thường gặp và thường không phải là dấu hiệu bệnh lý. Khi còn nằm trong bụng mẹ, bé phải “thu mình” trong không gian chật hẹp của tử cung suốt nhiều tháng trời.
Đặc biệt, nếu mẹ sinh thường, đầu con còn phải “vượt cạn” qua ống sinh – một hành trình không hề dễ dàng. Áp lực kéo dài từ trong bụng mẹ và trong quá trình sinh nở chính là một trong những nguyên nhân khiến đầu trẻ sơ sinh dài hoặc bị bẹp ở một bên.
Ngoài ra, nếu mẹ sinh thường có sử dụng các thiết bị hỗ trợ như giác hút hoặc kẹp gắp, chúng có thể vô tình tạo áp lực lên hộp sọ còn mềm của bé, khiến đầu bé méo nhẹ hoặc dài bất thường.
Một số trẻ còn mắc tật vẹo cổ – tình trạng khiến cơ cổ bị căng cứng, làm bé thường xuyên nghiêng đầu về một phía, dẫn đến mất cân đối hộp sọ.
Sau sinh, nếu bé được đặt nằm ngửa nhiều trên đệm cứng, ghế xe hơi hay xích đu trong thời gian dài cũng dễ khiến trẻ sơ sinh đầu dài.
Điều quan trọng là: hộp sọ của trẻ sơ sinh vẫn còn rất mềm và có thể điều chỉnh được nếu phát hiện sớm và có thể khắc phục hiệu quả, đơn giản tại nhà.
Đầu trẻ sơ sinh dài có sao không?
Thực tế thì đầu trẻ sơ sinh dài không hẳn là điều nguy hiểm. Theo các nghiên cứu quan sát, hầu hết các bé có hiện tượng đầu dài do nằm ngửa nhiều hoặc chịu áp lực khi sinh sẽ không gặp vấn đề gì về phát triển trí tuệ hay sức khỏe.
Ngược lại, nếu mẹ để ý kỹ sẽ thấy chỉ sau khoảng 5 – 6 tuần, hình dáng đầu bé đã bắt đầu tự điều chỉnh lại dần theo sự phát triển tự nhiên.
Tuy nhiên, mẹ vẫn nên để tâm quan sát xem bé có xuất hiện một số dấu hiệu bất thường không, chẳng hạn như: đầu bé dài to nhanh bất thường, da đầu mỏng thấy rõ gân xanh, thóp căng phồng hoặc đập mạnh, hay các dấu hiệu đi kèm như thay đổi vị trí mắt, tai, mặt không cân đối…
Nếu bé xuất hiện những dấu hiệu này, cha mẹ nên cho bé đi khám để đảm bảo không có biến chứng hoặc bệnh tiềm ẩn.
Nói cách khác, trẻ sơ sinh đầu dài phải làm sao không chỉ nằm ở chuyện “hình thức” mà cần kết hợp quan sát và tham khảo chuyên môn.
Các cách khắc phục đầu dài ở trẻ sơ sinh
Nếu bé không có các dấu hiệu bất thường (như thóp phồng, đầu to bất thường, da đầu mỏng lộ gân xanh…) thì cha mẹ hoàn toàn có thể yên tâm.
Xương hộp sọ của trẻ sơ sinh còn mềm và sẽ tiếp tục phát triển, định hình lại theo thời gian. Nhưng nếu mẹ vẫn mong muốn con có dáng đầu tròn trịa, cân đối, thì đừng bỏ qua các mẹo nhỏ sau:
Tập cho bé thay đổi tư thế nằm
Một trong những nguyên nhân phổ biến khiến trẻ sơ sinh đầu dài là do nằm một tư thế quá lâu, thường là nằm ngửa thẳng. Do đó, phương pháp đơn giản nhất chính là đổi tư thế cho con.
Hãy tập cho bé nằm sấp mỗi ngày khi con thức và có người giám sát. Mẹ có thể lót một chiếc khăn mềm lên giường, cho bé nằm sấp khoảng 2 – 3 phút mỗi lần, tổng cộng khoảng 30 phút mỗi ngày. Khi quen rồi, bé sẽ bắt đầu cố nâng đầu lên, từ đó giúp cơ cổ và vai khỏe hơn và giảm áp lực lên phía sau đầu.
Lưu ý: Không bao giờ để bé nằm sấp một mình! Mẹ hãy quan sát kỹ để đảm bảo bé không bị mệt quá hay có nguy cơ ngạt thở.
Thay đổi hướng nằm khi cho bú hoặc ru ngủ
Nếu mẹ thường xuyên bế bé tựa đầu về một bên khi cho bú hoặc ngủ cùng, thì nên luân phiên đổi bên để giúp áp lực phân bổ đều lên hộp sọ của trẻ.
Mẹ cũng có thể thay đổi hướng quay đầu của bé khi đặt nằm trên nệm, ví dụ: hôm nay đầu quay về cửa sổ, hôm sau quay về phía khác.
Việc này tuy nhỏ, nhưng kiên trì sẽ giúp giảm tình trạng trẻ sơ sinh đầu dài phải làm sao trở thành nỗi lo thường trực.
Massage đầu nhẹ nhàng cho bé
Từ sau 1 tháng tuổi, mẹ có thể massage vùng đầu và mặt cho con vào lúc bé tỉnh táo và được nghỉ ngơi đầy đủ. Cách làm như sau:
- Massage mặt: Dùng ngón trỏ vuốt từ trán xuống cằm, sau đó vuốt từ cằm lên má, rồi xoay tròn nhẹ nhàng vùng má.
- Massage đầu: Dùng đầu ngón tay nhẹ nhàng xoa bóp da đầu như khi gội đầu, nhưng cực kỳ nhẹ. Không dùng lực mạnh vì hộp sọ của bé vẫn còn mềm.
Đây không chỉ là cách giúp nắn lại hình dạng đầu con mà còn là một thời gian kết nối tuyệt vời giữa mẹ và bé.
Đội mũ định hình hoặc can thiệp y tế khi cần
Nếu sau vài tháng, các biện pháp trên không đem lại cải thiện, bác sĩ có thể đề nghị sử dụng mũ bảo hiểm định hình, đây là một thiết bị y tế chuyên dụng giúp định hướng sự phát triển của xương sọ. Phương pháp này thường được áp dụng cho bé từ 4 – 12 tháng tuổi, dưới sự theo dõi sát sao của bác sĩ nhi khoa.
Trong trường hợp hiếm gặp, nếu tình trạng đầu dài đi kèm các dấu hiệu bất thường nghiêm trọng, bác sĩ có thể đề xuất phẫu thuật để can thiệp định hình hộp sọ.
Các trường hợp bất thường hình dáng đầu trẻ
Không phải lúc nào đầu trẻ sơ sinh bị dài hay hơi méo một chút cũng là điều đáng lo. Thực tế, phần lớn trẻ sơ sinh có thể có hình dạng đầu không hoàn hảo sau khi sinh, và hộp sọ sẽ dần hoàn thiện trong vài tháng đầu đời.
Nhưng trong một số ít trường hợp, nếu mẹ thấy hình dáng đầu con khác thường một cách rõ rệt – thì rất có thể đây là dấu hiệu cảnh báo bất thường ở xương sọ, cần được khám và can thiệp sớm.
Đầu trẻ sơ sinh bị dài do dị tật dính khớp sọ
Một trong những nguyên nhân đáng lưu ý nhất là dị tật dính khớp sọ (craniosynostosis) – tình trạng hiếm gặp nhưng nghiêm trọng, xảy ra khi các khớp sọ (thóp) của bé đóng sớm bất thường, khiến hộp sọ không thể phát triển đồng đều theo sự lớn lên của não.
Tùy theo vị trí khớp bị dính, hình dạng đầu của trẻ có thể bị biến dạng theo nhiều kiểu:
- Dính khớp dọc giữa gây ra tình trạng đầu dài từ trước ra sau (gọi là “đầu thuyền”).
- Dính khớp trán đính khiến đầu bị méo sang một bên hoặc dẹt hai bên.
- Dính khớp metopic có thể làm đầu bé trông như hình tam giác.
- Dính khớp đính chẩm khiến đầu bị dẹt về phía sau.
Không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ, những dị tật này còn có thể gây chèn ép não, khiến trẻ bị đau đầu do tăng áp lực nội sọ, thậm chí ảnh hưởng đến thị lực và phát triển tâm thần vận động nếu không được điều trị kịp thời.
Đầu trẻ sơ sinh bị dài do hội chứng dính đa khớp
Hội chứng dính đa khớp là khi một hoặc nhiều khớp sọ dính sớm, đi kèm với dị dạng vùng mặt, hàm hoặc thậm chí cả tay chân.
Những hội chứng như Crouzon, Apert hay Pfeiffer lại là nguyên nhân tiềm ẩn khiến đầu trẻ sơ sinh bị dài hoặc méo bất thường, kèm theo các dấu hiệu khó phát hiện nếu cha mẹ không để ý kỹ.
Ví dụ như:
- Hội chứng Crouzon: Bé có thể bị dính khớp sọ ở cả hai bên đường vành, kèm theo xương hàm trên kém phát triển, vách ngăn mũi bất thường và mắt hơi lồi ra.
- Hội chứng Apert: Không chỉ ảnh hưởng tới hộp sọ, hội chứng này còn gây dính ngón tay/ngón chân, khiến bé gặp khó khăn trong vận động sau này nếu không được can thiệp.
- Hội chứng Pfeiffer: Có thể khiến đầu méo bất đối xứng, khuôn mặt biến dạng, kèm dị tật bàn tay hoặc bàn chân.
Điểm chung của những trường hợp này là cần điều trị đa chuyên khoa, kết hợp giữa bác sĩ sọ não, chỉnh hình, răng hàm mặt với kế hoạch điều trị cụ thể theo từng giai đoạn phát triển của trẻ.
Phẫu thuật là phương pháp điều trị chính, trong đó bác sĩ sẽ tiến hành cắt bỏ các khớp sọ bị dính và tạo hình hộp sọ để đảm bảo não bộ có đủ không gian phát triển.
- Giai đoạn lý tưởng để phẫu thuật là từ 6 đến 12 tháng tuổi, khi xương sọ còn mỏng, mềm và chưa biến dạng nhiều. Sau giai đoạn này, quá trình chỉnh hình sẽ khó hơn do hộp sọ đã cứng và ít đàn hồi.
- Với trẻ dưới 3 tháng tuổi được phát hiện sớm, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật nội soi cắt diện khớp dính, sau đó bé sẽ được đội mũ bảo hiểm định hình chuyên dụng để hỗ trợ chỉnh dáng đầu.
Đầu trẻ sơ sinh bị dài do teo não
Một dạng bất thường hiếm gặp khác là teo não, đây là tình trạng não bộ không phát triển đúng cách, khiến các khớp sọ dính lại sớm một cách tự nhiên.
Khác với các dạng dính khớp sọ do cấu trúc, teo não không thể điều trị bằng phẫu thuật, vì nguyên nhân nằm ở sự phát triển bất thường của não bộ ngay từ đầu.
Tình trạng đầu trẻ sơ sinh bị dài thường không nguy hiểm nếu không kèm theo bất thường khác và có thể cải thiện theo thời gian. Tuy nhiên, việc theo dõi kỹ lưỡng và áp dụng đúng cách chăm sóc như thay đổi tư thế, massage hay thăm khám kịp thời sẽ giúp con có dáng đầu tròn đẹp, phát triển khỏe mạnh. Nếu còn phân vân trẻ sơ sinh đầu dài phải làm sao, đừng ngần ngại tham khảo ý kiến bác sĩ để có hướng xử lý phù hợp nhất nhé!
Tin liên quan:
